به گزارش جام‌جم آنلاین از تسنیم، پوکی استخوان یکی از مشکلات مهم سلامت عمومی است که به‌دلیل روند تدریجی پیشرفت و نداشتن علائم آشکار در مراحل اولیه، اغلب تا زمان بروز شکستگی شناسایی نمی‌شود. کاهش فعالیت بدنی، تغذیه نامناسب، تغییرات هورمونی و برخی بیماری‌های زمینه‌ای از جمله عواملی هستند که می‌توانند احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش دهند.

عبدالرسول صداقت، متخصص رادیولوژی و عضو هیئت‌مدیره انجمن رادیولوژی ایران، با اشاره به فراگیری پوکی استخوان در جوامع مختلف اظهار کرد: بیشترین میزان بروز این بیماری در زنان پس از آغاز دوران یائسگی مشاهده می‌شود؛ زیرا تغییرات هورمونی این دوره می‌تواند موجب کاهش تراکم و استحکام استخوان‌ها شود.

به گفته وی، تشخیص به‌موقع و توجه به عوامل خطر می‌تواند از پیشرفت بیماری و بروز عوارض جدی آن جلوگیری کند.

پوکی استخوان پس از یائسگی؛ چرا سنجش تراکم استخوان اهمیت دارد؟

صداقت با تأکید بر ضرورت مراقبت‌های پزشکی در دوران یائسگی گفت: بانوان در این دوره، به‌ویژه هنگام مواجهه با علائمی مانند گرگرفتگی، باید مراقبت‌های پزشکی را جدی بگیرند. پزشکان معمولاً در کنار بررسی علائم و شرایط هورمونی، ارزیابی تراکم استخوان را نیز توصیه می‌کنند.

این متخصص رادیولوژی افزود: سنجش تراکم استخوان در مراکز تخصصی و با استفاده از روش‌های تشخیصی انجام می‌شود و شاخص تی‌اسکور (T-score) یکی از معیارهای ارزیابی وضعیت استخوان‌هاست.

بر اساس این شاخص، کاهش تراکم استخوان و احتمال ابتلا به پوکی استخوان مشخص می‌شود و پزشک با توجه به نتیجه آزمایش، سن، سابقه شکستگی و سایر عوامل خطر، درباره ضرورت درمان تصمیم می‌گیرد.

کشک و لبنیات؛ منابع در دسترس برای تأمین کلسیم

عضو هیئت‌مدیره انجمن رادیولوژی ایران با اشاره به نقش تغذیه در پیشگیری از پوکی استخوان، اصلاح رژیم غذایی را برای زنان و مردان ضروری دانست.

وی اظهار کرد: تأمین کلسیم مورد نیاز بدن الزاماً به هزینه‌های سنگین نیاز ندارد و مواد غذایی در دسترسی مانند لبنیات می‌توانند بخش مهمی از نیاز روزانه بدن به این ماده معدنی را تأمین کنند.

صداقت با اشاره به ارزش غذایی کشک افزود: کشک یکی از فرآورده‌های لبنی غنی از کلسیم است که در بسیاری از مناطق کشور، از جمله میان جوامع عشایری، مصرف سنتی دارد و می‌تواند در برنامه غذایی روزانه مورد توجه قرار گیرد.

توجه به دریافت کافی کلسیم در کنار سایر مواد مغذی مورد نیاز استخوان‌ها، از جمله ویتامین D، در حفظ سلامت اسکلتی اهمیت دارد.

زندگی دیجیتال چگونه سلامت استخوان‌ها را تهدید می‌کند؟

یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده درباره سلامت استخوان‌ها، کاهش تحرک در سبک زندگی امروزی است.

صداقت با انتقاد از کم‌رنگ شدن فرهنگ پیاده‌روی در جامعه تصریح کرد: وابستگی بیش از اندازه به فناوری، رایانه‌ها و زندگی ماشینی موجب شده است فعالیت بدنی روزانه بسیاری از افراد کاهش پیدا کند.

وی با اشاره به الگوی زندگی در برخی کشورهای توسعه‌یافته گفت: پیاده‌روی برای دسترسی به ایستگاه‌های حمل‌ونقل عمومی و استفاده از مسیرهای روزانه پیاده، بخشی از سبک زندگی مردم در این کشورهاست؛ در حالی که فرهنگ پیاده‌روی روزانه در جامعه ما چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرد.

فعالیت بدنی منظم، به‌ویژه تمرینات تحمل وزن و تمرینات تقویت عضلات، از عوامل مؤثر در حفظ سلامت استخوان‌ها محسوب می‌شود و کم‌تحرکی می‌تواند خطر تضعیف بافت استخوانی را افزایش دهد.

چه بیماری‌ها و داروهایی خطر پوکی استخوان را افزایش می‌دهند؟

پوکی استخوان فقط به افزایش سن یا تغییرات هورمونی محدود نمی‌شود و برخی بیماری‌های زمینه‌ای و داروها نیز می‌توانند زمینه ابتلا به این عارضه را فراهم کنند.

عضو هیئت‌مدیره انجمن رادیولوژی ایران در این‌باره گفت: افراد مبتلا به تالاسمی و برخی کم‌خونی‌های مزمن ممکن است در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان زودرس قرار داشته باشند.

وی همچنین مصرف طولانی‌مدت داروهای کورتونی یا کورتیکواستروئیدها را از عوامل خطر تضعیف بافت استخوانی عنوان کرد و بر ضرورت پایش وضعیت استخوان این بیماران تأکید داشت.

بر همین اساس، افرادی که به‌دلیل بیماری‌های زمینه‌ای ناچار به مصرف طولانی‌مدت این داروها هستند، باید با نظر پزشک وضعیت سلامت استخوان‌های خود را به‌صورت دوره‌ای بررسی کنند.

شکستگی با ضربه‌های خفیف؛ زنگ خطر پوکی استخوان

یکی از مهم‌ترین پیامدهای تشخیص دیرهنگام پوکی استخوان، افزایش احتمال شکستگی در اثر ضربه‌های خفیف است.

صداقت با هشدار درباره شکنندگی استخوان‌ها در افراد مبتلا به این بیماری اظهار کرد: در مراحل پیشرفته پوکی استخوان، حتی ضربه‌های جزئی که معمولاً برای افراد سالم مشکلی ایجاد نمی‌کنند، ممکن است به شکستگی منجر شوند.

وی تأکید کرد: بروز شکستگی بر اثر ضربه‌های خفیف باید زنگ خطری برای بررسی احتمال پوکی استخوان باشد و نباید بدون ارزیابی پزشکی از کنار آن عبور کرد.

شکستگی لگن؛ عارضه پرهزینه پوکی استخوان

شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان، به‌ویژه شکستگی ناحیه لگن و گردن استخوان ران، می‌توانند پیامدهای جسمی، روانی و اقتصادی سنگینی برای بیماران و خانواده‌های آنان داشته باشند.

به گفته این متخصص، درمان چنین شکستگی‌هایی ممکن است به جراحی، فیزیوتراپی و مراقبت‌های طولانی‌مدت نیاز داشته باشد و هزینه قابل‌توجهی را به خانواده‌ها و نظام سلامت تحمیل کند.

از سوی دیگر، کاهش توان حرکتی پس از شکستگی می‌تواند کیفیت زندگی سالمندان را تحت تأثیر قرار دهد و استقلال فردی آنان را کاهش دهد.

سه راهکار مهم برای پیشگیری از پوکی استخوان

عضو هیئت‌مدیره انجمن رادیولوژی ایران در جمع‌بندی توصیه‌های پیشگیرانه، بر توجه هم‌زمان به تغذیه، فعالیت بدنی و دریافت نور خورشید تأکید کرد.

بر اساس توصیه‌های مطرح‌شده، سه اقدام مهم برای حفظ سلامت استخوان‌ها عبارت‌اند از:

• تغذیه مناسب: مصرف منابع غذایی کلسیم مانند شیر، ماست، پنیر و کشک و توجه به دریافت کافی ویتامین D.

• فعالیت بدنی منظم: پیاده‌روی و انجام تمرینات متناسب با شرایط جسمی و سنی برای تقویت استخوان‌ها و عضلات.

• دریافت کافی نور خورشید: توجه به نقش نور خورشید در تأمین ویتامین D با رعایت اصول محافظت از پوست.

در مجموع، پوکی استخوان بیماری‌ای نیست که تنها در دوران سالمندی اهمیت پیدا کند؛ بلکه پیشگیری از آن باید از سنین پایین‌تر و با اصلاح سبک زندگی آغاز شود. تشخیص زودهنگام، تغذیه مناسب و تحرک کافی می‌تواند خطر شکستگی‌های جدی و هزینه‌های ناشی از این بیماری را کاهش دهد.